سيد محمد على ايازى
121
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
مىرسد . « 1 » چون آمده است : « وجد فيها فضائح القوم » . « 2 » ذكر فضائح قوم با بيان شأن نزولها بهتر سازگار است . زيرا در برخى آيات مسلمانان مورد خطاب يا ملامت و توبيخ قرار گرفتهاند و كارهاى آنان زير سئوال رفته است . مثلا عدهاى از آمدن به صحنه جنگ كراهت داشتند و به شدت مىترسيدند ( انفال / 5 و 6 ) يا به خاطر منافع دنيايى از رفتن به جنگ سرباز زدند ( فتح / 11 ) يا پيامبر را مورد اذيت و آزار قرار دادند ( توبه / 61 ) بيان شأن نزول اين دسته از آيات و ذكر افرادى كه به مناسبت آنان آيه نازل شده خوشايند عدهاى نبوده ، لذا شأن نزول و تاريخ نويسى معاصر مشكلاتى را به بار مىآورد ، طبعا با آن مخالفت مىكردند . 4 - منظور از تنزيل ، تفسير قرآن در برابر ذكر تأويلات باشد ، همانطور كه در برخى از تعبيرات بجاى تنزيل تعبير به تفسير شده است ، چنان كه تأويل و تفسير در كنار هم قرار مىگيرد . شيخ مفيد در رساله سرويه اين عبارت التنزيل در روايات را توضيحات تفصيلى و تكميلى آيه دانسته و لذا در ذكر خصوصيات مصحف حضرت مىنويسد : على عليه السّلام در مصحف خودش تأويل برخى آيات و تفسير آنها را به تفصيل نوشته است . « 3 » آقاى جعفر مرتضى نيز اين احتمال را تقويت كرده و نوشته است : حضرت در تفسير برخى آيات حقيقت تنزيل و توضيحات شأن نزولى را بيان نموده است . « 4 »
--> ( 1 ) - طبرسى ، ابو منصور احمد بن على ، الاحتجاج ، ج 1 / 257 ، فيض ، تفسير صافى ، ج 1 / 42 . ( 2 ) - مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 42 و 23 . ( 3 ) - مصنفات الشيخ المفيد ، ج 7 / 79 . ( 4 ) - عاملى ، جعفر مرتضى ، حقائق هامه / 160 .